برای یک ایران آزاد

تحریم نفتی آمریکا علیه نظام ایران؛ پاسخ کشورها و شرکت‌ها

0

تحریم نفتی آمریکا علیه نظام ایران در نیمه‌ی آبان آغاز خواهد شد. پس از خروج آمریکا از برجام در ۱۸ اردیبهشت ۹۷ و اعلام آنکه در دو مرحله تحریم‌ها علیه نظام ایران باز خواهد گشت، به تدریج شرکت‌های خارجی دادوستد اقتصادی با نظام ایران را کاهش داده یا متوقف کردند. در این میان مهمترین بخش مربوط به واردات نفت از ایران می‌شد که به تدریج کاهش یافته و در بسیاری از موارد قطع شده است.

مهمترین تحریم برای خلافت اسلامی! تحریم نفتی‌ست؛ به این معنی که امکان فروش نفت را از دست بدهد. در ادامه‌ی این تحریم؛ تحریم مالی‌ست که نظام را نگران می‌کند یعنی اینکه نتواند پول نفت فروخته شده را دریافت بکند.
پس از خروج آمریکا از برجام این خامنه‌ای بود که از اروپا خواست تا فروش نفت نظام ایران و دریافت پول نفت فروخته شده را برایش فراهم کند. [خامنه‌ای در پاسخ به پومپئو چه گفت؟] تمام مسیر پیموده شده برای حفظ برجام اروپایی یا سیاست نگاه به شرق؛ [نگاه به شرق سپاه؛ راه نجات یا تسریع فروپاشی نظام] آنگونه که از جانب سخنگویان سپاه مطرح می‌شود چیزی جز امکان استمرار فروش نفت نیست.
پیشتر هم آنچه نظام را وادار به ورود به مذاکرات اتمی منتهی به برجام کرده بود چیزی جز تحریم‌ نفتی نبود. اکنون با نزدیک شدن به نیمه‌ی آبان یعنی شروع تحریم‌های نفتی و مالی آمریکا بار دیگر موضوع فروش نفت در کانون توجهات قرار می‌گیرد.

آیا آمریکا برگی در آستین ندارد؟
حسن روحانی در کنفرانس خبری‌اش در نیویورک مدعی شد که آمریکا برای ماه نوامبر تحریم‌های جدیدی ندارد زیرا «آنچه بنا بود در نوامبر انجام بگیرد در سپتامبر انجام دادند. بنابراین چیز جدیدی برای نوامبر وجود ندارد.»
رئیس جمهور نظام تصریح کرد که «آمریکا می‌خواهد فشار بیاورد برای فروش نفت و روابط تجاری و بانکی».
روحانی کوشید، سرفصل نیمه‌ی آبان را برای نظام کم اهمیت جلوه بدهد و شرایط تحریمی موجود را نهایت کاری که آمریکا می‌تواند در تحریم خلافت اسلامی! صورت بدهد، بنمایاند. بنابراین او نتیجه گیری کرد که برجسته کردن تحریم‌های نیمه‌ی نوامبر از طرف آمریکایی‌ها «یک بحث تبلیغاتی و روانی است». [پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری ۴ مهر ۹۷]
با این همه نظام ایران به خوبی می‌داند که با نزدیک شدن به سرفصل تحریم‌های نوامبر به تدریج خریداران نفتی خود را از دست می‌دهد و فروش نفت هر روز برایش دشوارتر خواهد شد. روند کنار کشیدن خریداران نفتی این واقعیت را نشان می‌دهد.
مسیر نزول در واردات نفت؛ اروپا
ایران در سال ۲۰۱۷ میلادی حدود ۷۷۷ میلیون بشکه نفت به کشورهای آسیایی و اروپایی صادر کرده بود. ۶۲ درصد این صادرات به کشورهای آسیایی و ۳۸ درصد به کشورهای اروپایی فروخته شده بود.
«به گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، بزرگترین مشتری نفت خام ایران در سال ۲۰۱۷، چین بوده است. پس از آن هند، کره جنوبی و ژاپن بیشترین میزان واردات نفت از ایران را داشتند. ایتالیا، یونان و فرانسه هم روی هم مشتری یک پنجم از صادرات نفتی ایران بودند.» [دویچه‌وله ۱۲ شهریور ۹۷]
اخبار انتشار یافته در رسانه‌ها نشان می‌دهد که این خریداران عمده به تدریج، خرید خود را کاهش داده یا متوقف کرده‌اند یا به دنبال راه‌هایی برای دور زدن تحریم‌ها برآمده‌اند.
رویترز ۱۵ خرداد ۹۷ یعنی حدود ۵ ماه پیش از شروع تحریم‌های نفتی نظام ایران، گزارش کرد که خریداران نفتی ایران در اروپا که یک‌پنجم مجموعه‌ی نفت صادراتی آنرا خریداری می‌کنند اعلام کرده‌اند که به دلیل تحریم‌های آمریکا، خرید نفت از نظام ایران را به تدریج متوقف می‌کنند. در این گزارش از پالایشگاه‌های «توتال فرانسه، انی ایتالیا، رپسول اسپانیا و گپسای یونان» نام برده شده بود.
در همین رابطه رویترز تصریح کرد که «شرکت نفتی ایتالیایی انی اعلام کرد که اکنون این شرکت هیچ مورد مبادلاتی با رژیم ایران ندارد.»
رویترز به نقل از یک منبع شرکت نفتی ساراس در ساردینیا ایتالیا افزود: «ما توانایی نافرمانی در مقابل آمریکا را نداریم».
این شرکت که در زمان تنظیم گزارش رویترز روزانه ۳۰۰ هزار بشکه نفت از ایران می‌خرید، براساس اعلام منبع رویترز در حال کمتر کردن و حرکت به سمت توقف خرید نفت از ایران تا موعد نیمه‌ی آبان بود. این منبع که نخواسته بود نامش فاش شود به رویترز گفته بود: «ما هیچ تصوری نداریم که اگر به همکاری خود با ایران ادامه دهیم، دولت آمریکا چه تصمیمی خواهد گرفت. برای همین ترجیح می‌دهیم از حوزه خطر دور شویم». [مجاهدین ۱۸ خرداد ۹۷]
از نزول تا قطع واردات؛ کره جنوبی و ژاپن
در تیرماه (ژوئیه) رویترز گزارش کرد که شرکت‌های نفتی و پالایشگاه‌های کره جنوبی در ماه ژوئیه سفارشی برای خرید نفت و میعانات گازی به ایران نخواهند داد و واردات نفت از ایران در ماه اوت متوقف می‌شود. [بی‌بی‌سی ۱۵ تیر ۹۷]
حدود دو ماه و نیم بعد کسری نوری، مدیرکل روابط عمومی وزارت نفت ایران، به ایرنا گفت که کره جنوبی سه ماه است واردات نفت از ایران را متوقف کرده است. او از کره جنوبی به‌عنوان نخستین کشوری یاد کرد که «به طور کامل واردات نفت از ایران را قطع کرده است.» [بی‌بی‌سی ۱ مهر ۹۷]
در جنوب شرقی آسیا دیگر خریدار بزرگ نفت ایران و یکی از برترین اقتصادهای جهانی؛ ژاپن، نیز مسیر قطع واردات نفت از ایران را پیمود. تسنیم در ۹ شهریور گزارشی درباره توقف خرید نفت ایران توسط شرکت‌های ژاپنی داد. تسنیم به نقل از پایگاه خبری آسین ریویو نوشت: «شرکت های نفتی ژاپن خرید نفت از ایران را به دلیل تحریم های جدید دولت آمریکا متوقف خواهند کرد.»
این گزارش می‌افزاید: «از ابتدای ماه اکتبر، شرکت نفت و انرژی جی ایکس تی جی نیپون، شوا شل سکیو و فوجی اویل، به جای خرید نفت از ایران، مقادیر بیشتری نفت از عربستان و سایر کشورها خواهند خرید.»
در سرفصل نیمه‌ی آبان تحریم‌های نفتی آمریکا با تحریم‌های مالی همراه خواهد شد. بدون پشتیبانی بانک‌ها برای تراکنش مالی معاملات نفتی، بر فرض فروش نفت امکان برخورداری نظام از عایدات فروش، محدود یا منتفی خواهد شد.
در همین رابطه هنگامی که در ماه ژوئن آمریکا از ژاپن خواست تا خرید نفت از ایران را تا ۴ نوامبر متوقف کند، «موسسات مالی ژاپنی نظیر ام یو اف جی بانک به دولت ژاپن هشدار دادند که اگر معافیتی در نظر گرفته نشود، این بانک ناگزیر به توقف کامل تراکنش‌های مرتبط با ایران خواهد شد، و بدین ترتیب عملا ادامه خرید نفت ایران توسط شرکت‌های ژاپنی غیرممکن خواهد شد.» [تسنیم ۹ شهریور ۹۷]
در شهریورماه (اوایل سپتامبر) آژانس خبر جیجی گزارش کرد که واردکنندگان ژاپنی تصمیم دارند از ماه اکتبر خرید نفت از ایران را متوقف کنند. این خبرگزاری تاکید کرد که واردکنندگان ژاپنی در پی جایگزینی برای نفت ایران هستند. [دویچه‌وله ۱۲ شهریور ۹۷]

کاهش به دور از انتظار صادرات نفت ایران در سپتامبر
در حالی که صادرات نفت ایران پیش از خروج آمریکا از برجام بالغ بر دو میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز بود. در ماه سپتامبر به یک میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت. در همین رابطه روزنامه آلمانی فرانکفورتر آلگماینه، چهارشنبه ۲۸ شهریور (۱۹ سپتامبر) از کاهش به دور از نتظار صادرات نفت ایران در دو هفته نخست سپتامبر خبر داده است.
سایت بلومبرگ نیز روز سه شنبه ۲۷ شهریور (۱۸ سپتامبر) از کاهش ۳۵ درصدی صادرات نفت ایران در ماه سپتامبر خبر داد.
بلومبرگ در ادامه بر اساس ارزیابی کارشناسان بازارهای انرژی در جهان اعلام کرد که احتمال کاهش صادرات نفت ایران تا ماه نوامبر یعنی زمان شروع تحریم‌های نفتی ایران به میزان یک میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه وجود دارد. [دویچه‌وله ۲۸ شهریور ۹۷]

مسیری که هند پیمود
هند دومین خریدار بزرگ نفت از ایران است. افزون بر فروش نفت توسط نظام ایران به هند، خلافت اسلامی! می‌کوشد تا روابطی استراتژیک با هند داشته باشد. رابطه با هند بخشی از آن چیزی‌ست که سخنگویان سپاه از آن به‌عنوان نگاه به شرق یاد می‌کنند.
روابط نظام ایران با هند تا نقطه‌ای پیش رفته است که در نیمه‌ی شهریور وزیر راه و شهرسازی از واگذاری «پروژه مدیریت و توسعه بندر تجاری و استراتژیک» چابهار تا یک ماه آینده به یک شرکت هندی خبر داد. هرچند همان موقع عباس آخوندی تصریح کرد که «امیدواریم تحریم‌های خصمانه و اقتصادی ایالات متحده آمریکا علیه ایران، در روابط تجاری و تبادلات نفتی میان این دو کشور شکاف و اختلال ایجاد نکند.» [ایسنا ۱۷ شهریور ۹۷] اما خود بهتر می‌دانست که تداوم رابطه‌ی هند با نظام ایران نمی‌تواند بی‌تأثیر از تحریم‌های آمریکا باشد.
به دنبال خروج آمریکا از برجام در ماه اردیبشهت (می)، هند در ماه ژوئن (خرداد-تیر) واردات نفت از ایران را ۱۵.۹ درصد کاهش داد. [دویچه‌وله ۱۲ شهریور ۹۷] اما این تازه شروع کاهش واردات نفت ایران توسط هند بود.
پنجشنبه ۱۵ شهریور وزیر دفاع و وزیر خارجه آمریکا وارد دهلی نو پایتخت هند شدند. [باشگاه خبرنگاران جوان ۱۵ شهریور ۹۷] آنچنان که در گزارش‌های منتشر شده خبرگزاری‌ها منعکس بود؛ مودی، نخست وزیر هند در دیدار با مایک پمپئو درخواست کرد که هند را از مجازات‌های تحریم نفتی ایران معاف کند. هرچند وزیر امور خارجه آمریکا گفت که «دولت آمریکا درخواست معافیت هند از مجازات‌ها را بررسی خواهد کرد» اما همچنین تاکید کرد که «سیاست کشور آمریکا بر توقف خرید نفت از ایران استوار است.»
مسیری را که هند طی ماه‌های گذشته پیموده است حکایت از کاهش شتابان واردات نفت این کشور از ایران داشت؛ مسیری که در نهایت به توقف خرید نفت از ایران منتهی شد.
شهریورماه خبرگزاری رویترز گزارش کرد که میزان سفارش خرید نفت ایران توسط هند برای ماه‌های سپتامبر و اکتبر به نصف میزان ماه‌های پیش از آن تقلیل یافته است.
میزان سفارش هند برای خرید نفت ایران در ماه‌های سپتامبر و اکتبر به ۳۶۰ هزار بشکه در روز رسیده است این در حالی‌ست که میانگین خرید نفت از ایران توسط هند در بازه زمانی آوریل تا اوت سال ۲۰۱۸ روزانه ۶۵۸ هزار بشکه بوده است؛ این آمار نشان می‌دهد که خرید نفت از ایران توسط هند کاهشی حدود ۴۵ درصد داشته است.
براساس آمار ارائه شده توسط بلومبرگ خرید نفت ایران توسط هند ۴۹ درصد کاهش یافته است. [دویچه‌وله ۲۳ شهریور ۹۷]
در ادامه تحولات مربوط به رابطه‌ی نفتی ایران با هند،‌ در اواخر شهریور خبرگزاری رویترز و نشریه هندی اکونومیک تایمز به نقل از منابع آگاه نفتی گزارش کردند که شرکت هندی چنای پترولیوم از ماه اکتبر «خرید و تصفیه نفت خام ایران را متوقف خواهد کرد.» دلیل این توقف نزدیک شدن زمان اجرای تحریم‌های آمریکا علیه نظام ایران و منافع شرکت هندی در حفظ پوشش بیمه‌ای خود گزارش شده است. زیرا شرکت بیمه «یونایتد ایندیا» به اطلاع شرکت چنای پترولیوم رسانده است که قرارداد بیمه‌ای این شرکت که از ماه اکتبر باید تجدید شود «شامل بیمه در برابر جریمه یا ضرر و زیان ناشی از خرید و تصفیه نفت ایران نخواهد بود.» در نتیجه، چنای پترولیوم تصمیم گرفته است «قرارداد با ایران برای بارگیری یک میلیون بشکه نفت در طول ماه اکتبر را لغو کند.»
«به گزارش رویترز، با تصمیم شرکت چنای پترولیوم به توقف خرید نفت از ایران، کل واردات نفتی هند از ایران در ماه اکتبر به حدود ۱۰ میلیون بشکه تقلیل خواهد یافت که کمتر از میزانی است که قبلا پیش‌بینی می‌شد.»
نکته جالب توجه درباره این شرکت هندی که دارای دو پالایشگاه تصفیه نفت در هند با ظرفیت روزانه ۲۳۰ هزار بشکه است، برخورداری شرکت بازرگانی نفت ایران مستقر در سوئیس از ۱۵.۴ درصد سهام آن است.
طرفه آنکه شرکت بازرگانی نفت ایران مستقر در سوئیس هرچند از شرکت‌های تابع شرکت ملی نفت ایران است اما در عمل به تحریم‌های آمریکا پیوسته است.
البته شرکت چنای پترولیوم تنها شرکت هندی نیست که خرید نفت از ایران را متوقف کرده است، پیش از آن شرکت دولتی «هندوستان» هم خرید نفت از ایران را به خاطر مشکلات مربوط به «بیمه ضرر و زیان ناشی از همکاری با جمهوری اسلامی» متوقف کرده بود. [بی‌بی‌سی ۲۹ شهریور ۹۷]
اما این همه‌ی ماجرای رابطه‌ی شرکت‌های نفتی هند با ایران نبود. گزارش‌های جدید‌تر تایید می‌کنند که هند نیز به‌دنبال ژاپن و کره جنوبی واردات نفت از ایران را متوقف می‌کند.
روز ۳ مهر، بلومبرگ اعلام کرد که دو پالایشگاه بزرگ دولتی هند یعنی «ایندین اویل»، «باهارات پترولیوم»، و همچنین پالایشگاههای نایارا و مانگالور، در ماه نوامبر هیچ درخواستی برای خرید نفت ایران نداده‌اند. این پالایشگاهها تقریباً کل خرید نفت هند از ایران را انجام می‌دهند. «مسئولان این پالایشگاهها گفته‌اند که فعلاً تصمیمی برای خرید نفت از رژیم ایران را ندارند تا ببینند در آینده چه سیاستی اتخاذ می‌کنند.» [مجاهدین ۵ مهر ۹۷]

تلاش برای دور زدن تحریم‌ها به حساب نظام ایران؛ چین
چین بزرگترین وارد کننده‌ی نفت از ایران است. در حال حاضر این کشور درگیر یک جنگ تجاری با آمریکا بر سر افزایش تعرفه‌هاست. با وجود نزدیک شدن به سرفصل تحریم‌های نفتی آمریکا علیه نظام ایران، چین کماکان به واردات نفت از ایران ادامه می‌دهد، اما می‌کوشد با تغییر روش اقتصاد خود را از گزند تحریم‌ها در امان نگه دارد.
چین یکی از کشورهای باقی مانده در برجام است که از جمله در جلسه وزرای خارجه باقی مانده در برجام از سازوکار پیشنهادی اروپا برای ادامه نقل و انتقال مالی با نظام ایران حمایت کرد. اما باید دید تاکنون این کشور به چه صورت به واردات نفت ایران ادامه داده است.
در نیمه شهریور گزارش شد که چین در حال حاضر ماهانه حدود یک میلیارد دلار نفت از ایران می‌خرد‌. با این حال این کشور به سمت تغییر شیوه‌های واردات از ایران حرکت کرده است.
در همان گزارش گفته شد که چین تصمیم دارد «محموله‌های نفت خریداری شده از ایران را با نفتکشهای شرکت ملی ایران حمل کند تا بتواند به خرید نفت از تهران با وجود تحریمهای آمریکا ادامه دهد.»
«در ماه ژوئیه سال جاری تمام ۱۷ کشتی نفت‌کش وارد شده به سواحل چین متعلق به شرکت ملی نفت ایران (NITC) بوده است، در حالی که یک ماه قبل از آن، در ماه ژوئن، از ۱۹ تانکر دریایی وارد شده به سواحل چین، هشت کشتی متعلق به شرکت‌های چینی بود.» [دویچه‌وله ۱۲ شهریور ۹۷]

سرانجام تحریم نفتی
آیا چین می‌تواند به این روش تحریم‌های نفتی آمریکا علیه نظام ایران را دور بزند؟ تا آنجایی که به مقامات آمریکایی باز می‌گردد اعلام کرده‌اند که اجازه نخواهند داد کسی تحریم‌های آمریکا علیه نظام ایران را دور بزند زیرا هدف قطع شریان‌های مالی سپاه و نظامی‌ست که از منافع مالی به دست آمده برای اهداف شریرانه استفاده می‌کند.
رئیس جمهور آمریکا طی سخنرانی خود در شورای امنیت سازمان ملل ضمن یادآوری آنکه تحریم‌های مرحله دوم آمریکا علیه نظام ایران از اوایل ماه نوامبر آغاز خواهد شد، تصریح کرد: «هر شخص یا نهادی که از تبعیت از این تحریم‌ها سرپیچی کند با عواقب جدی روبرو خواهد شد.»
رئیس جمهور آمریکا مشخص کرد که تحریم‌های آمریکا علیه نظام ایران «با تمام قوا» و «با شدت تمام» به اجرا درخواهد آمد؛ تحریم‌هایی که «از هر زمان دیگری شدیدتر خواهند بود». [کانال ویژه پرداخت مالی اروپا برای دور زدن تحریم‌ها شدنی‌ست؟!]
در عمل آنچه رقم خورده است همراهی شرکت‌ها و کشورها با تحریم‌های اقتصادی آمریکا علیه نظام ایران است. مواضع سیاسی اتخاذ شده در سطح جهانی علیه تحریم‌ها یا در دفاع از برجام نتوانسته‌اند شرکت‌ها را قانع کنند که در اقتصاد ایران باقی بمانند؛ زیرا زیان‌های ناشی از تحریم‌های آمریکا در اغلب موارد بسیار بیشتر از منافعی‌ست که تجارت با نظام ایران می‌تواند نصیب شرکت‌ها و کشورها بکند. در نتیجه کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که پس از شروع تحریم‌های نفتی و مالی در ۴ نوامبر ۲۰۱۸ فشار اقتصادی فزاینده‌ای نسبت به آنچه اکنون وجود دارد بر نظام ایران تحمیل خواهد شد.

پاسخ بدهید

Your email address will not be published.