برای یک ایران آزاد

مصدق و کانون‌های شورشی؛ تداوم یک امید در تاریخ معاصر ایران

0

مصدق و کانون‌های شورشی؛ دو نامی‌ست که این‌روزها در سطح شهرهای ایران در یکدیگر گره خورده‌اند. اسم بردن از هر یک یادآور دیگری‌ست؛ و حکایت از تداوم یک امید و یک سمت در تاریخ معاصر ایران دارد.

روز ۱۴ اسفند ۱۳۴۵، محمد مصدق در حالی درگذشت که از مرداد سال ۱۳۳۵ در تبعید احمدآباد به سر می‌برد. پیش از آن و به‌دنبال کودتای ۲۸ مرداد در سال ۱۳۳۲، او که نخست‌وزیر قانونی کشور بود، دستگیر و تا مرداد ۱۳۳۵ در زندان لشکر ۲ زرهی در اسارت نیروهای شاه بود.
دکتر محمد مصدق تنها دولت ملی در تاریخ مشروطه ایران را برپا و هدایت کرد. به ابتکار و هدایت او و یار وفادارش دکتر حسین فاطمی بود که قانون ملی‌شدن صنعت نفت در اسفند ۱۳۲۹ از تصویب مجلس گذشت. سپس در ابتدای سال ۱۳۳۰ مصدق که به تدریج به‌عنوان نماد ملی‌گرایی دموکراتیک در ایران در حال ظهور بود در رأس دولت قرار گرفت و تنها دولت ملی در تمام دوران مشروطه در ایران را تاسیس کرد.
دوران نخست‌وزیری مصدق تا ۲۸ مرداد سال ۳۲ ادامه پیدا کرد. بیش از دو سال صدارت او مصادف بود با پنجه درافکندن رهبر نهضت ملی ایران با قوای استعماری، و همراهان و همکاران آنها در داخل کشور. شاه، کاشانی، اوباش خیابانی در داخل کشور علیه او صف‌آرایی کرده بودند. در خارج از کشور نیز قدرت‌های استعماری بقای مصدق را فنای منافع خود در ایران می‌دیدند. این اتحاد عمل در خارج و داخل کشور، در نهایت منجر به کودتای ۲۸ مرداد شد.
در پی کودتای ۲۸ مرداد، دکتر محمد مصدق دستگیر، محاکمه و باقی عمر خود را در زندان و تبعید سپری کرد. دکتر حسین فاطمی؛ وزیر خارجه وفادار او نیز پس از دستگیری؛ محاکمه و اعدام شد.
هنگامی که کودتا دولت مصدق را ساقط کرد؛ پیشوای نهضت ملی ایران گفت: «اینجانب قوایی در اختیار نداشتم.» او بر واقعیتی سترگ دست گذاشته بود. در برابر کودتاگران مسلح، مصدق نیروی رزمنده‌ای نداشت که به مقابله برخیزد. این‌روزها وقتی به خیابان‌های سراسر ایران نگاه می‌کنیم، به این باور می‌رسیم که آن نیروی رزمنده اکنون در صحنه حاضر شده است تا از نهضتی که مصدق از نمادهای تاریخی آن محسوب می‌شود، محافظت کرده و آنرا به پیروزی برساند.
به‌مناسبت ۱۴ اسفند، سالگرد درگذشت مصدق بزرگ، کانون‌های شورشی در سراسر کشور به میدان آمدند و با نصب تصاویری از مصدق و مسعود رجوی؛ رهبر مقاومت ایران، بر تداوم تاریخی نهضت پای فشردند.
شهرهای تهران و انزلی شاهد نصب پوسترهایی بود با این جمله از مسعود رجوی: «ما مشعل کوچک‌خان و مشعل مصدق را هر چه محکمتر در دست خواهیم فشرد.» در تبریز و زاهدان نیز کانون‌های شورشی این جمله رهبر مقاومت را برافراشتند: «مصدق، مظهر اراده سیاسی یک ملت مستقل و آزاد بود». در اهواز قم، شهرکرد و سمنان هم کانون‌های شورشی بر دیوارهای شهرها نوشتند: «نه آخوند نه قزاق مصدق روحت شاد».
کسانی که در ۲۸ مرداد علیه دولت ملی مصدق کودتا کردند، شاید با خود تصور می‌کردند که برای همیشه نهضت او را به شکست کشانده‌اند؛ اما کانون‌های شورشی نشان‌ می‌دهند که کودتاگران و شرکایشان را از اریکه‌ی قدرت به زیر خواهند کشید، و حاکمیت مردم را دوباره باز خواهند گرداند.

پاسخ بدهید

Your email address will not be published.