برای یک ایران آزاد

موانع کانال ویژه پرداخت مالی اروپایی؛ آیا اروپا می‌تواند تحریم‌های آمریکا را دور بزند؟

0

موانع کانال ویژه پرداخت مالی اروپایی هنگامی که برشمرده می‌شود نشان‌دهنده‌ی آن است که اروپا برای دور زدن موثر تحریم‌های آمریکا علیه نظام ایران راهی بسیار دشوار و شاید بی‌نتیجه را در پیش‌رو دارد؛ افزون بر آنکه در عمل مواضع کشورهای اروپایی به تدریج به آمریکا نزدیک‌تر شده است؛ امری که می‌تواند به تدریج کانال ویژه پرداخت مالی اروپایی را از موضوعیت بیاندازد.

دوگانه‌ی اقتصاد و سیاست در اروپا
اروپا کوشیده است که با وجود خروج آمریکا از برجام آنرا حفظ کند. هرچند در عمل بخش اقتصادی اروپا که شامل شرکت‌های بزرگ، متوسط و کوچک می‌شوند تقریبا از رهبران سیاسی این قاره پیروی نکرده‌اند.
در حالی که رهبران قدرت‌های بزرگی چون آلمان، فرانسه و بریتانیا بر تعهد خود به حفظ برجام پای می‌فشردند؛ شرکت‌ها یک به یک یا صحنه‌ی اقتصادی ایران را ترک کردند یا مراودات خود را به حداقل رسانده‌اند.
آخرین تلاش اروپایی‌ها برای حفظ برجام، اعلام کانالی ویژه برای پرداخت مالی و ادامه داد و ستد با نظام ایران است. در جلسه‌ی وزرای خارجه کشورهای باقی مانده در برجام به تاریخ ۲ مهر در حاشیه اجلاس سران کشورهای عضو سازمان ملل در نیویورک، قرار بر این شد تا کانال ویژه‌ای برای دور زدن تحریم‌های آمریکا ایجاد شود.
از جمله توصیفاتی که پیشتر درباره‌ی نحوه‌ی عملکرد چنین کانالی صورت گرفته بود، ایجاد یک «بورس معاوضه» بود که از طریق آن نظام ایران بتواند نفت خود را عرضه و در مقابل کالاهای مورد نیاز را دریافت کند. [کانال ویژه پرداخت مالی اروپا برای دور زدن تحریم‌ها شدنی‌ست؟!]

موانع کانال ویژه پرداخت مالی اروپایی
پرسش مهمی که در برابر چنین سازوکاری قرار می‌گیرد امکان اجرایی بودن آن است. آیا آمریکا می‌تواند مانع از آن شود؟ مهمتر از آن آیا شرکت‌های اروپایی با آن همراهی خواهند کرد؟
در همین رابطه تسنیم به نقل از نیویورک تایمز می‌نویسد: «برخی تحلیل‌گران معتقدند که احتمالاً خود اتحادیه اروپا انتظار ندارد که این سامانه به‌صورت کامل اجرایی شود، حتی این تحلیل‌گران می‌گویند سازوکار مالی مدنظر اتحادیه اروپا تنها یک ژست سیاسی برای ترغیب ایران به ماندن در برجام است».
اما در عمل چه موانعی در برابر کانال ویژه پرداخت مالی اروپایی‌ها وجود دارد؟
نخستین چالشی که خود را آشکار می‌کند این است که « شرکت‌های اروپایی نیازی به سازوکار مالی طراحی‌شده از سوی این اتحادیه ندارند زیرا بسیاری از آنها ارتباط تجاری خود را با ایران قطع کرده‌اند.»
این شرکت‌ها بازار ایران را ترک کرده‌اند تا در تحریم‌های آمریکا گرفتار نشوند. برجسته‌ترین و شناخته شده‌ترین نمونه در این رابطه غول نفتی توتال است. شرکتی فرانسوی که به خاطر منافع کلانی که در آمریکا دارد نمی‌خواهد با ماندن در ایران خود را در معرض تحریم‌های آمریکا قرار دهد.
اروپا برای موفقیت سازوکار خود نیاز به همراهی بانک‌های اروپایی یا دست‌کم شماری از آنها دارد. اما به نظر می‌رسد که «بانک‌های غربی ترجیح خواهند داد که ارتباطی با این نهاد نداشته باشند زیرا چنین ارتباطی می‌تواند آنها را در معرض جریمه‌های هنگفت دولت آمریکا قرار دهد.» این در حالی‌ست که بدون همکاری بانک‌های اروپایی، شرکت‌های طرف معامله با ایران نمی‌توانند دریافت و پرداختی از طریق این کانال ویژه داشته باشند.
بر فرض آنکه اتحادیه اروپا بتواند سازوکار کانال ویژه‌اش را فراهم کند؛ گام بعد قانع کردن شرکت‌ها به استفاده از این کانال ویژه برای معامله با نظام ایران است. شرکت‌های اروپایی می‌دانند که به هر ترتیب آمریکا ممکن است فعالیت‌های آنها از طریق این کانال ویژه را شناسایی و آنها را مورد مجازات قرار دهد.
در صورت تحقق همه‌ی موارد آنچه کماکان به صورت یک آسیب از جذابیت این کانال می‌کاهد، احتمال هجوم کلاهبرداران به این شبکه مالی نوپاست در نتیجه اروپا ناچار است «هزینه زیادی را صرف نظارت بر سامانه مالی جدید خود کند زیرا برای خرابکاران و کلاهبرداران، هیچ چیز به‌اندازه یک شبکه پرداخت نوپا جذاب نیست.»

کانال ویژه برای چه کسانی جذاب است؟
آنچنان که تسنیم از نیویورک تایمز نقل می‌کند، سازوکار اتحادیه اروپا برای دور زدن تحریم‌های آمریکا می‌تواند مورد استقبال شرکت‌های کوچک اروپایی قرار بگیرد البته به شرط آنکه «حوزه تجارت آنها با ایران مشمول تحریم‌های آمریکا» نباشد. در نتیجه چنین شرکت‌هایی «از هرگونه سازوکاری که بتواند نقل و انتقال پول بین آنها و طرف ایرانی را تسهیل کند، استقبال خواهند کرد.»
از یاد نباید برد که نماینده‌ی یکی از شرکت‌های متوسط آلمانی حاضر در ایران پیشتر گفته بود که شرکت‌هایی مانند شرکت او، به واسطه آنکه کسب و کارشان به شرکت‌های بزرگتر وابسته است اگر در ایران به کار خود ادامه دهند از همکاری با این شرکت‌ها محروم خواهند شد زیرا آن شرکت‌ها بیم‌ناک آن هستند که به این ترتیب تحت تحریم‌های آمریکا قرار بگیرند. [شرکت‌های متوسط اروپایی در مسیر خروج از ایران؛ حرکت مرکل در زمین آمریکا] این قاعده می‌تواند در رابطه با شرکت‌های کوچک نیز اجرا شود.
افزون بر شرکت‌های کوچک اروپایی که ممکن است از سازوکار جدید اروپا برای دور زدن تحریم‌ها استفاده کنند، شرکت‌های چینی و روسی نیز ممکن است از سازوکار اروپا برای دور زدن تحریم‌ها استقبال کنند. هرچند در این رابطه ریسک آن وجود دارد که روابط اروپا و آمریکا آسیب زیادی ببیند.
با این همه نباید از نظر دور داشت که آمریکا شرکت‌های چینی و روسی‌یی که تلاش به دور زدن تحریم‌ها را در پیش بگیرند نیز زیر نظر دارد و آنها را تحریم می‌کند. اخیرا نیویورک تایمز در گزارشی درباره یک شرکت چینی منتشر کرد که مدیر ارشد آن توسط دادستانی آمریکا متهم شده است که «قصد داشته است راهی پیدا کند تا امکان دسترسی یک شرکت ایرانی را به یک بانک چینی، از طریق شرکت تحت مدیریتش، فراهم کند.» [صدای آمریکا ۱۲ مهر ۹۷]

مواضعی که نزدیک‌تر شده است
آنچه در مورد کانال ویژه اروپا برای دور زدن تحریم‌ها توسط برخی از کارشناسان گفته می‌شود، آن است که خود این نهاد می‌تواند هدف تحریم‌های آمریکا قرار بگیرد. راه دیگری که در برابر دولت ترامپ قرار دارد، تحت فشار قراردادن شرکت‌های خصوصی برای استفاده نکردن از این کانال است. [تسنیم
۱۴ مهر ۹۷]
هرچند اروپا تلاش می‌کند که با حفظ برجام و تعریف سازوکاری برای دور زدن
تحریم‌ها، سیاست اعلام شده‌اش در مورد خلافت اسلامی! را ادامه دهد اما آنچه
در عمل مشاهده می‌شود نزدیکی هرچه بیشتر تمامیت اروپا به‌مثابه یک کلیت به
خواست آمریکاست.
با مروری بر مواضع اروپا در کمتر از یکسال گذشته یعنی از زمانی که ترامپ در دی‌ماه سال ۹۶ اعلام کرد که ممکن است از برجام خارج شود، [بیانیه ترامپ درباره‌ی برجام چه می‌گوید؟] اروپا هرچه بیشتر به مواضع آمریکا نزدیک شده است. روند تحولات، بیشتر نشان خواهد داد که توازن موجود عرصه‌ی جهانی چگونه هر چه بیشتر علیه نظام ایران سمت خواهد گرفت به خصوص در شرایطی که قیام ایران همچنان در جریان است و بنا به اذعان روحانی اساس فشاری که از طرف آمریکا علیه نظام ایران اعمال شده است پس از شروع قیام در ایران بوده است. [مصاحبه تلویزیونی روحانی و موقعیت واقعی «منفورترین گروهک در تاریخ ایران»]

پاسخ بدهید

Your email address will not be published.