برای یک ایران آزاد

یادی از ۳۰ تیر و نگاهی به نسل مصدق

0

«یادی از ۳۰ تیر و نگاهی به نسل مصدق»، پیشتر در سال گذشته در سایت ایران آزادی منتشر شده بود. اکنون در ۳۰ تیر ۱۳۹۷ با گرامیداشت آن روز تاریخی به باز نشر آن می‌پردازیم.

ابن بابویه
در قبرستان ابن بابویه در شهرری قسمتی قرار دارد که جانباختگان ۳۰تیر ۱۳۳۱ در آنجا مدفون هستند. در همانجا محلی قرار دارد که مصدق وصیت کرده بود او را در آنجا و در کنار جانباختگان ۳۰ تیر به خاک بسپارند، مکانی که هنوز منتظر انتقال پیکر مصدق از تبعیدگاهش در احمد آباد است.

۳۰ تیر
در ۳۰ تیر ۱۳۳۱ مردم در حمایت از نخست وزیری دکتر مصدق به خیابان آمدند و علی رغم آنکه توسط نیروهای شاه کشته شدند اما تسلیم نشدند. جدال منتهی به ۳۰ تیر از نقطه ای آغاز شد که مصدق از شاه خواست تعیین وزیر جنگ را به دولت بسپارد تا او نیز به مانند سایر وزرا در کادر هیئت دولت و پاسخگو به مجلس شورای ملی عمل کند اما شاه که می‌دانست تنها نقطه‌ی اتکایش در داخل کشور نیروهای مسلح است از این کار پرهیز می‌کرد، پاسخ مصدق استعفا بود. شاه، قوام السلطنه را به نخست وزیری گماشت و مردم پاسخ نقض دموکراسی توسط شاه را با حضور خود در خیابان ها در ۳۰ تیر دادند.

شکست هژمونی
خون‌هایی که در آن مقطع از پیکره‌ی جامعه بر زمین ریخت باعث شد تا هژمونی شاه علیه دموکراسی شکسته شود.
مبارزه مصدق که در آن نقطه بر سر شکستن کنترل شاه بر ارتش به پیش می‌رفت در متن وسیع تری از مبارزه ملی برای به دست آوردن کنترل منابع نفت کشور بود؛ جنبشی که از آن به عنوان ملی کردن صنعت نفت یاد می‌شود؛ مبارزه‌ای به غایت پیچیده علیه شرکت نفت انگلیس، در محیطی از مؤلفه‌های تأثیر گذار بین المللی و داخلی.

فقدان
مصدق از یک سازمان سیاسی یکپارچه برخوردار نبود، او مبارزه‌اش را به شکل «جنبشی» به پیش می‌برد، مبارزه‌ای که می‌توانست ابعاد وسیع اجتماعی به خود بگیرد، کما اینکه گرفت، اما در بزنگاه‌های تعیین سرنوشت، می‌توانست ناکارآمد باشد چنانچه در مقطع کودتای ۲۸ مرداد شد.

ثبت
۳۰ تیر واکنش وسیع‌ترین اقشار بالنده جامعه در حرکتی «جنبشی» برای دفاع از مصدق و مبارزه سراسری در جهت آزادی و استقلال بود از اینرو این روز در تاریخ مبارزات مردم ایران ثبت شد.

میداندار
در دوران بعد از کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ نام و یاد مصدق ممنوع بود، شاه گمان می‌کرد می‌تواند به این ترتیب او را از حافظه مردم ایران پاک کند اما ۲۵ سال بعد در اسفند ۵۷ یعنی زمانی که انقلاب ۵۷ به پیروزی رسیده بود و دیگر نشانی از شاه نبود بیش از یک میلیون نفر از مردم بر مزار او حاضر شدند تا نشان دهند که نسل او میداندار اصلی انقلاب ۵۷ بوده است، هرچند که خمینی از این بزرگداشت آزرده خاطر شد و از مصدق با عنوان «مشتی استخوان» یاد کرد اما نمی‌توانست تمایل عمومی جامعه را انکار و محو کند، تنها راهی که او می‌توانست در پیش گیرد، سرکوب نسل مصدق بود.
با مراجعه‌ای به تاریخ ۴ دهه اخیر در می‌یابیم که قریب به اتفاق اعدام شدگان دهه ۶۰، جنبشی را نمایندگی می‌کردند که به لحاظ تاریخی تداوم مبارزه مصدق در تاریخ معاصر ایران بود. خمینی می‌خواست به این طریق به خلافت خود ادامه دهد اما نمی‌دانست که تاریخ را نمی‌شود به عقب بازگرداند و آنچه در ۳۰ تیر ۳۱ ثبت شد در دهه ۶۰ در زندان های سراسر کشور بیشتر و بیشتر به ثبت داده شد.

پاسخ بدهید

Your email address will not be published.